📌مواد اولیه اولویت‌دار صنایع پایین‌دستی در حال تأمین است

زنجیره تأمین مواد اولیه صنایع پایین‌دستی در پی تشدید تنش‌های نظامی و حملات هدفمند دشمن به تأسیسات حیاتی صنعت پتروشیمی کشور در جنگ تحمیلی سوم، با یکی از حساس‌ترین آزمون‌های خود روبه‌رو شد. آسیب واردشده به چند مجتمع کلیدی در منطقه ماهشهر و عسلویه، نگرانی‌هایی را در زمینه تأمین مواد اولیه مورد نیاز صنایع پایین‌دستی ایجاد کرد تا بازار داخلی با شوک کمبود و التهاب شدید قیمتی مواجه شود. بااین‌حال، محمد متقی، مدیر توسعه صنایع پایین‌دستی شرکت ملی صنایع پتروشیمی، در تشریح عملکرد این شرکت به‌عنوان نهاد تنظیم‌گر صنعت پتروشیمی، از اجرای برنامه‌ای جامع و ازپیش‌طراحی‌شده بر مبنای اصول پدافند غیرعامل خبر می‌دهد که عبور از این بحران را ممکن ساخته است.

وی با استناد به داده‌های بورس کالا، از کاهش تدریجی التهابات بازار مواد اولیه و روند روبه‌رشد عرضه‌ها خبر داد و تأکید کرد: دلیل اصلی نوسانات کنونی قیمت‌ها در بازار را باید در مرحله تولید و توزیع در انتهای زنجیره جست‌وجو کرد، نه کمبود مواد اولیه در بالادست.

متقی با اعلام اینکه بازیابی و بازسازی مجتمع‌های پتروشیمی از برنامه‌های در حال انجامی است که در میان‌مدت تکمیل می‌شود، افزود: با برنامه‌ریزی و اقدام‌های انجام‌شده، ظرفیت تأمین کالاهای اولویت‌دار وجود دارد و این کالاها در حال تأمین هستند .

شرکت ملی صنایع پتروشیمی برای عرضه پایدار مواد اولیه صنایع پایین‌دستی و حفظ آرامش بازار در اوضاع حساس جنگ چه برنامه‌هایی را اجرا کرده است؟

صنعت پتروشیمی کشور پیش از اینکه هدف حمله دشمن قرار گیرد، براساس دستورعمل‌های پدافند غیرعامل اقدام‌ها و برنامه‌هایی را برای کاهش حداقلی آسیب‌های احتمالی اجرا کرد که شامل برنامه‌هایی برای چگونگی تأمین اقلام ضروری در زمان توقف تولید مجتمع‌ها بود.

بر همین اساس، کالاهای مورد نیاز صنایع پایین‌دستی در شرایط جنگی در کمیته شرایط اضطرار صنایع پایین‌دستی به‌طور کامل احصا و اولویت‌بندی شده و اقدام‌های لازم انجام شد. این کمیته ترکیبی از نماینده شرکت ملی صنایع پتروشیمی، دفتر صنایع شیمیایی و پلیمری وزارت صمت، بورس کالا و سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان است.

برای نمونه، یکی از این اقدام‌ها پیش از جنگ ۴۰روزه برای پت بطری بود؛ حواله‌های فروخته‌شده اما تحویل‌داده‌نشده که مقدار آن نیز بسیار زیاد و بیش از ۵۰ هزار تن بود، مدیریت شده و کالای بیشتری به کارخانه‌ها عرضه شد و حواله‌های تحویل‌داده‌نشده کاهش یافت. همچنین، مقداری از محصول نیز در انبارهای مختلف ذخیره و در زمان جنگ عرضه و تحویل شد.

افزون‌براین، برخی کالاها نیز مانند پلی‌استایرن با تخلیه مخازن مواد اولیه به‌وفور تولید شد. برای تولید کالاهای مورد نیاز تجهیزات پزشکی نیز از ابتدای سال ۱۴۰۴، حتی پیش از آغاز جنگ ۱۲روزه، به‌صورت ۶ماهه برنامه‌ریزی و مواد مورد نیاز ۶ ماه نخست در ابتدای سال و ۶ ماه دوم در مهر و آبان ۱۴۰۴ تحویل شد. بنابراین، مدیریت تأمین مواد اولیه صنایع پایین‌دستی برای وضعیت بحرانی پیش از آغاز جنگ انجام شده بود.

مدیریت تأمین مواد صنایع پایین‌دستی پس از حمله به تأسیسات صنعت پتروشیمی چگونه انجام شد؟

با وجود حملات دشمن به تأسیسات صنعت پتروشیمی و اوضاع حساس منطقه و عبور و مرور سخت، حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد تحویل کالاها پس از حمله نیز مدیریت شد. از سوی دیگر، صنایع پایین‌دستی براساس تجربه‌های سال‌های گذشته و به گواه فعالان این حوزه، حداقل مواد اولیه حدود دو ماه خود را از پیش تأمین کرده‌اند.

آیا عرضه محصولات در بورس با افزایش قیمت همراه بود؟

از مهم‌ترین مصوبه‌هایی که از طریق نهادهای بالادستی در دوران جنگ به وزارت نفت ابلاغ شد، موضوع عدم افزایش قیمت‌ها بود. براساس این ابلاغیه، قیمت جهانی خوراک و محصولات باید براساس قیمت‌های قبل از جنگ عرضه شود.

درمجموع، با توجه به داده‌های بورس، عرضه‌های مازاد پیش از جنگ، موجودی انبار مواد کارخانه‌ها و تعطیلی بسیاری از این صنایع پایین‌دستی در دوران جنگ، نباید کسری حادی در مواد اولیه صنایع پایین‌دستی وجود داشته باشد که سبب افزایش کنونی قیمت‌ها در بازار باشد. افزون بر اینکه در عرضه مواد اولیه نیز افزایش قیمتی انجام نگرفته است. ازاین‌رو، دلیل افزایش قیمت‌ها را باید در تولید و توزیع در انتهای زنجیره جست‌وجو کرد.

روند تأمین مواد اولیه صنایع پایین‌دستی پس از اعلام آتش‌بس چگونه مدیریت شد؟

بلافاصله پس از اعلام آتش‌بس، کمیته بازسازی متشکل از چند کارگروه در شرکت ملی صنایع پتروشیمی تشکیل شد. کارگروه تأمین مواد اولیه صنایع پایین‌دستی یکی از آن‌هاست. هدف از تشکیل این کارگروه، تمرکز هر بخش بر حوزه تخصصی موضوع موردنظر است تا بتواند با برنامه‌ریزی، افزایش ارتباطات و مدیریت تخصصی، آن بخش را سامان‌دهی کند.

نشست‌های بسیاری در این کارگروه مشابه کارگروه شرایط اضطرار با حضور مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی، معاون وزارت صمت، بانک مرکزی، و انجمن کارفرمایی صنعت پتروشیمی برگزار شده و همه مباحث مربوط به تأمین مواد صنایع پایین‌دستی مطرح، و برنامه بازتوانی، بازسازی و راه‌اندازی دوباره شرکت‌ها مشخص شد. خوشبختانه، اکنون بیشتر پتروشیمی‌های منطقه ماهشهر و عسلویه که تأمین‌کننده مواد اولیه صنایع پایین‌دستی هستند، در مرحله راه‌اندازی یا پیش‌راه‌اندازی تدریجی قرار دارند. البته شاید در ابتدا ظرفیت آن‌ها به ۱۰۰ درصد نرسد، اما اولویت، تأمین بازار داخل است.