📌 راه‌اندازی سامانه شفافیت؛ پیشنهادی برای ردیابی دقیق منابع تخصیص‌یافته به توسعه انرژی خورشیدی کشور

✍️ سیامک مُهمدی/ کارشناس و فعال حوزه انرژی 

بر اساس گزارش‌های رسمی وزارت نیرو و صندوق توسعه ملی، در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱.۴ میلیارد دلار ارز برای واردات پنل‌های خورشیدی تخصیص یافته و تا مهرماه نیز بیش از ۸۲۳ میلیون دلار از این منابع تأمین شده است.

در همین حال، طبق آمار ساتبا، ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی متصل به شبکه در شهریور ۱۴۰۵ به حدود ۵ هزار مگاوات (۵ گیگاوات) رسیده است.

از سوی دیگر، قرار است ظرفیت خورشیدی کشور در افق میان‌مدت، به ۲۰ تا ۳۰ گیگاوات برسد؛ هدفی که تحقق آن مستلزم سیاست‌گذاری دقیق، اولویت‌بخشی و برنامه‌ریزی منسجم در تمامی مراحل این مسیر خواهد بود.

حال یک مطالبه روشن که می‌تواند در قالب یک پیشنهاد فنی مطرح شود؛ بانک مرکزی، وزارت صمت و وزارت نیرو بهتر است از همین ابتدای مسیر، اطلاعات این فرآیند را در قالب یک سامانه شفاف، موسوم به اتاق شیشه‌ای، به‌صورت دوره‌ای، مثلاً هر سه ماه یک‌بار، منتشر کنند:

▪︎ چه شرکت‌هایی و چه میزان ارز دریافت کرده‌اند؟

▪︎ میزان ارز تخصیص‌یافته، تأمین‌شده و پرداخت‌شده چقدر بوده است؟

▪︎ چه میزان پنل وارد و از گمرک ترخیص شده است؟

▪︎ این پنل‌ها به کدام پروژه‌ها اختصاص یافته‌اند؟

▪︎ از ظرفیت اسمی پروژه‌ها، چه میزان واقعاً نصب و به شبکه برق متصل شده است؟

تخصیص ارز، واردات پنل و برق متصل‌شده به شبکه، سه ضلع متفاوت اما به‌هم‌پیوسته از زنجیره توسعه انرژی خورشیدی هستند.

اگر قرار است برای توسعه انرژی خورشیدی و کاهش ناترازی برق، صدها میلیون دلار ارز تخصیص یابد، باید بتوان مسیر این منابع را از مرحله تخصیص ارز و واردات پنل تا نصب تجهیزات و در نهایت اتصال برق به شبکه سراسری دنبال کرد.

شفافیت در این زنجیره، امکان ارزیابی دقیق میزان تحقق اهداف را فراهم می‌کند و می‌تواند از شکل‌گیری ابهام و رانت در یکی از مهم‌ترین برنامه‌های توسعه ظرفیت برق کشور جلوگیری کند./ ۲۷ شهریور ۱۴۰۵

https://x.com/siamak_mohmedi/status/2100863979400692019