📌چگونگی تبدیل بورس انرژی به سکوی قیمت‌گذاری حامل‌های انرژی

به‌گزارش سیمای انرژی سید حمید حسینی- سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی ، درباره امکان تبدیل بورس انرژی ایران به مرجع قیمت‌گذاری حامل‌های انرژی اظهار کرد: بورس در ذات خود یک بازار و محل تلاقی عرضه و تقاضاست و تبدیل شدن به یک پایه معتبر قیمت‌گذاری در بازارهای جهانی با وجود رقابت های فعلی کار بسیار دشواری است.

وی افزود: در بازار جهانی نفت شاخص‌هایی مانند نفت برنت، WTI، سبد نفتی اوپک یا شاخص‌های دبی و عمان وجود دارند. در حوزه محصولات پتروشیمی نیز شاخص‌هایی مانند آیسیس (ICIS) و پلتس (Platts) و در برخی فرآورده‌ها نیز آرگوس (Argus) مبنای قیمت‌گذاری هستند. بنابراین شکل‌گیری یک مرجع جدید قیمت‌گذاری نیازمند پذیرش گسترده در بازارهای بین‌المللی است.

حسینی تاکید کرد: برای اینکه بورس ایران بتواند به چنین جایگاهی برسد، پس از آنکه تمام بازیگران اصلی داخلی معاملات خود را براساس قیمت‌های کشف‌شده در بورس انجام دادند، از سوی دیگر خریداران خارجی نیز باید ریسک استفاده از این قیمت‌ها را بپذیرند. در واقع خریدار خارجی باید مطمئن باشد که اگر بر مبنای قیمت‌های بورس ایران خرید کند، می‌تواند در بازارهای جهانی نیز کالا را با همان مبنا معامله کند.

سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی تصریح کرد: اگر قرار باشد بورس ایران به‌تدریج به مرجع قیمتی تبدیل شود، احتمالاً در برخی محصولات خاص مانند هیدروکربن‌ها و در بازارهای منطقه‌ای نظیر افغانستان یا برخی کشورهای همسایه امکان‌پذیرتر خواهد بود، اما در سطح جهانی کار بسیار دشواری است.

حرکت بورس انرژی در مسیر توسعه ابزارهای مالی

وی درباره مدیریت ریسک قیمتی در بازار انرژی نیز گفت: در دنیا برای پوشش ریسک قیمت از ابزارهایی برای هجینگ استفاده می‌شود، اما در ایران با وجود تاکید قانونی، هنوز زیرساخت‌های لازم برای اجرای کامل این ابزارها فراهم نشده و نه بورس و نه بانک مرکزی ظرفیت لازم برای آن را به طور کامل ایجاد نکرده‌اند.

حسینی افزود: در فرآیند هجینگ، فعالان بازار می‌توانند همزمان با خرید یک حامل انرژی، برای آینده موقعیت فروش بگیرند تا در صورت کاهش قیمت دچار زیان نشوند. اگر قیمت کاهش پیدا کند، از محل آن موقعیت سود می‌برند و اگر افزایش یابد، با وجود فروش ارزان‌تر، در مجموع از زیان جلوگیری کرده‌اند.

وی ادامه داد: همچنین وجود ابزارهایی مانند معاملات آتی (فیوچر) نیز می‌تواند به مدیریت ریسک کمک کند؛ به این معنا که خریدار بتواند از قبل برای تحویل یک ماه آینده قرارداد ببندد و از این طریق نوسانات قیمت را مدیریت کند. بورس انرژی ایران به‌تدریج می‌تواند به سمت رونق هر چه بیشتر چنین ابزارهایی حرکت کند.

صادرات هدفمند پس از تامین نیاز داخلی

سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی درخصوص روند صادرات از مسیر بورس نیز گفت: معتقدم که درخصوص تالار صادراتی، بهتر است ابتدا کل محصول در بازار داخلی عرضه شود و هر میزان که در داخل خریداری نشد، در روزهای بعد در تالار صادراتی عرضه شود.

وی افزود: اگر بخشی از محصول از ابتدا برای داخل و بخشی برای صادرات تفکیک شود، ممکن است به دوگانگی قیمت منجر

شود؛ از یک سو با کاهش عرضه در بازار داخلی زمینه ایجاد رقابت کاذب و افزایش قیمت فراهم می‌شود و از سوی دیگر عرضه بیش از حد در بازار صادراتی ممکن است باعث کاهش قیمت صادراتی شود.

حسینی ادامه داد: بنابراین بهتر است که عرضه ابتدا در بازار داخل انجام شود و مازاد آن در تالار صادراتی معامله شود. این روش می‌تواند از ایجاد رانت، فساد و دلالی در بازار جلوگیری کند.

از توسعه گواهی اوراق نفتی تا اوراق صرفه‌جویی انرژی 

وی در ارزیابی عملکرد بورس انرژی گفت: به نظر من مهم‌ترین موضوع در شرایطی فعلی، این است که بورس انرژی بتواند نقش رگولاتوری و تنظیم‌گری خود را در بازار انرژی به‌خوبی ایفا کند.

سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی در پایان گفت: یکی از ابزارهایی که می‌تواند به توسعه بازار کمک کند، رونق هر چه بیشتر گواهی اوراق نفتی و در کنار آن، گواهی سپرده سایر حامل ها و همچنین اوراق صرفه‌جویی انرژی است که این ابزارها می‌تواند به توسعه بورس انرژی و شفاف‌تر شدن بازار کمک کند و در نهایت به نفع تولیدکننده و مصرف‌کننده خواهد بود